ในวันที่แสงแดดแรงกล้าอาจทำให้พรรณไม้หลายชนิดออกอาการสลดเหี่ยวเฉาไม่สวยงาม แต่ไม่ใช่สำหรับ คุณนายตื่นสาย และ แพรเซี่ยงไฮ้ ไม้ดอกหลากสีในวงศ์ Portulacaceae ที่นิยมปลูกเป็นไม้กระถางตั้งและแขวนประดับแปลง สวนหิน และปลูกคลุมดิน
คุณนายตื่นสาย อยู่ในสกุล Portulaca พืชสกุลนี้มีมากกว่า 40 ชนิด มีทั้งที่เป็นพืชล้มลุกและอายุหลายปี กระจายพันธุ์อยู่ทั่วโลก โดยเฉพาะในเขตที่มีอากาศร้อน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Portulaca oleracea ชื่อสามัญ Flowering Purslane หรือ Pussley เป็นไม้ดอกอายุหลายปี พุ่มสูง 10-20 เซนติเมตร ลำต้นอวบน้ำทอดเลื้อยไปตามผิวดิน ใบรูปช้อนหรือรูปรีแกมขอบขนาน แผ่นใบแบนอวบน้ำ สีเขียวสดเป็นมันคล้ายใบผักเบี้ย ดอกออกเป็นช่อตามซอกใบและปลายยอด มีทั้งดอกชั้นเดียวและดอกซ้อน กลีบดอกบาง มีสีขาว เหลือง ชมพู บานเย็น ส้ม แดง และสองสีในดอกเดียวกัน ออกดอกดกตลอดปี ดอกเริ่มทยอยบานเมื่อได้รับแสงแดดจัดในตอนสาย จึงเป็นที่มาของชื่อคุณนายตื่นสาย
![คุณนายตื่นสาย](https://www.baanlaesuan.com/app/uploads/2019/05/Portulaca03.jpg)
![คุณนายตื่นสาย ดอกซ้อน](https://www.baanlaesuan.com/app/uploads/2019/05/Portulaca02.jpg)
พืชในสกุลเดียวกันที่รู้จักกันดีอีกชนิดหนึ่งคือ แพรเซี่ยงไฮ้ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Portulaca grandiflora ชื่อสามัญหลายชื่อ ได้แก่ Japanese Rose, Mose Rose และ Portulaca Rose เนื่องจากดอกบานแล้วมีลักษณะเหมือนดอกกุหลาบ หรือเรียก Sun Plant ก็มี ในบ้านเราเรียกแพรเซี่ยงไฮ้อีกชื่อว่า ผักเบี้ยฝรั่ง เนื่องจากเป็นพันธุ์ที่นำมาจากต่างประเทศ หรือเรียก แดงสวรรค์ เพราะพันธุ์แพรเซี่ยงไฮ้ที่ปลูกเดิมนั้นมีเฉพาะสีแดงสีเดียว แต่ปัจจุบันมีปลูกทั้งสีขาว ชมพู เหลือง และดอกสีต่าง ๆ
![แพรเซี่ยงไฮ้](https://www.baanlaesuan.com/app/uploads/2019/05/Portulaca01.jpg)
ทั้งคุณนายตื่นสายและแพรเซี่ยงไฮ้ปลูกเลี้ยงง่าย ขยายพันธุ์ได้ทั้งวิธีเพาะเมล็ดและปักชำกิ่ง เจริญเติบโตเร็ว ชอบดินร่วนปนทราย ระบายน้ำดี แสงแดดจัดเต็มวัน จึงปลูกกลางแจ้งได้ดี โดยเฉพาะวันที่แสงแดดจัดจ้า ดอกจะบานแฉ่งแข่งกันอวดโฉม แต่ถ้าวันไหนท้องฟ้าขมุกขมัว ดอกจะกึ่งบานกึ่งหุบ จนวันใหม่และวันต่อมาดอกใหม่จะทยอยบานเรื่อย ๆ จนกว่าต้นจะโทรม ก็สามารถตัดกิ่งไปปักชำได้
สามารถติดตามข้อมูลพรรณไม้ชนิดอื่นๆ ที่ปลูกเลี้ยงในประเทศไทย ซึ่งรวบรวมไว้มากกว่า 1,500 ชนิด ได้ที่ https://www.baanlaesuan.com/plants
เรื่อง: อังกาบดอย
ภาพ: สำนักพิมพ์บ้านและสวน